آیا تا به حال برایتان پیش آمده است كه نتوانید تشخیص دهید طرف مقابل تان به شما حقیقت را می گوید یا اینكه فقط دروغ تحویل تان می دهد ممكن است در چنین مواردی آرزو كنید كه ای كاش انسان ها هم مثل پینوكیو، هنگام دروغگویی بینی شان دراز می شد یا یك دستگاه دروغ سنج داشتید و می توانستید به سرعت مچ طرف مقابل تان را بگیرید.
در واقع كشف دروغ كار غیرممكنی نیست و با توجه به چند نكته ظریف می توان حتی دست ماهرترین دروغگوها را هم رو كرد. ۱۰ نكته زیر از جمله نشانه هایی هستند كه كارآگاهان در تشخیص افراد دروغگو از آن استفاده می كنند.
۱- داستانی كه افراد دروغگو سرهم می كنند معمولاً چندان هم منطقی نیست. گاهی اوقات بعضی از حرف های آنها با یكدیگر تناقض دارند یا اینكه بعضی از موارد با عقل و منطق جور درنمی آیند و با كمی دقت متوجه می شوید كه مثلاً افراد در موقعیتی كه او در حرف هایش مطرح می كند واكنش دیگری از خود نشان می دهند.
۲ - یكی از راه های گرفتن مچ افراد دروغگو این است كه وانمود كنید حرف هایشان را باور كرده اید و بعد از گذشت چند ساعت، در لحظه ای كه فرد حواسش جای دیگری است، به طور ناگهانی از او یك سؤال بپرسید.
۳- بسیاری از افراد هنگام دروغ گفتن رفتاری متفاوت با رفتار معمولی شان دارند. به عنوان مثال افراد همیشه مضطرب هنگام دروغگویی خود را آرام و بی خیال نشان می دهند و افراد آرام و خونسرد موقع دروغ گفتن دستپاچه و مضطرب می شوند.
۴- ممكن است فردی بتواند به ماهرانه ترین شكل دروغ های شاخداری بگوید ولی هیچ كس نمی تواند به طور كامل احساسات دروغین و تصنعی از خود نشان دهد. به عنوان مثال تفاوت لبخند واقعی از لبخند مصنوعی كاملاً محسوس است. اگر فردی بخواهد با یك لبخند عصبانیت خود را پنهان كند معمولاً لب هایش را بیشتر از حد معمول به هم فشار می دهد.
۵- معمولاً زمانی كه فردی به ما دروغ می گوید، حس ششم ما این عدم صداقت را به گونه ای به ما منتقل می كند. در چنین مواردی ما هیچ دلیلی برای اثبات دروغگویی نداریم اما احساس می كنیم كه آنچه می شنویم حقیقت ندارد.
۶- یكی از مطمئن ترین روش های تشخیص دروغ، توجه كردن به تغییر حالات بسیار جزئی صورت است. همانطور كه گفته شد هیچ كس نمی تواند روی احساسات واقعی خود به طور كامل سرپوش بگذارد. به عنوان مثال اگر فردی تلاش كند خود را خوشحال نشان دهد اما احساس واقعی اش ترس،عصبانیت، خشم یا حسادت باشد عضلات صورت به نحوی احساس واقعی را بروز می دهند. مثلاً برای زمانی بسیار كوتاه، حتی كمتر از یك ثانیه، عضلات زیر چشم كمی منقبض می شود. هر چند تحقیقات نشان داده اند كه حدود ۹۹ درصد مردم قادر به تشخیص این موارد نیستند، اما با تمرین می توان در این زمینه نیز مسلط شد.
۷- معمولاً هنگام دروغ گفتن بین كلمات گفته شده، لحن صدا، یا زبان بدن (مثلاً حركت سر یا دست ها یا عضلات صورت) تناقض به وجود می آید. به عنوان مثال بعضی ها زمانی كه به دروغ می گویند «بله» به مقدار بسیار جزیی سرشان را به حالت «نه» تكان می دهند.
۸- بعضی ها هنگام دروغگویی حالت ناآرامی پیدا می كنند. مرتباً سرجایشان جابه جا می شوند، عرق می كنند و از همه مهمتر، نمی توانند به طور پیوسته ارتباط چشمی با مخاطب شان برقرار كنند.
۹- افراد دروغگو معمولاً در جواب سؤالات بسیار ساده، جواب های بسیار پیچیده و پر از جزئیات می دهند. این جواب های دقیق نشان دهنده تلاش آنها برای ساختن داستانی است كه مو لای درزش هم نمی رود!
۱۰- اگر هوش اجتماعی بالایی نداشته باشیم و نتوانیم با دیگران ارتباط عاطفی برقرار كنیم و آنها را خوب بشناسیم، حتی با رعایت تمام این نكات باز هم ممكن است به اشتباه بیفتیم. ما می توانیم دو رویكرد متفاوت به آدم های اطراف مان داشته باشیم. یكی از آنها مشكوك بودن است. در این حالت كمتر كسی می تواند به ما دروغ بگوید و ما را فریب دهد اما در این صورت ما چندان زندگی لذت بخشی نخواهیم داشت. اگر رویكردی صادقانه تر و بر مبنای اعتماد به دیگران داشته باشیم، با وجود اینكه بعضی وقت ها فریب می خوریم و دروغ می شنویم، اما ترجیح می دهیم به جای گرفتن مچ افراد دروغگو، آنها را فراموش كنیم و از بودن در كنار افراد راستگو و مورد اعتماد نهایت لذت را ببریم.

زهره محمدزاده